Cách đây nhiều năm, khi tech startup cũ mà tôi từng làm việc quyết định cân nhắc mở rộng phần mềm quản lý tự xây dựng sang mô hình Software as a Service (SaaS) cho mảng vận tải xe container (1 nhánh trong first-mile delivery), tôi có cơ may đụng trận với khái niệm này. Nói dễ hiểu, first-mile delivery là chặng đầu tiên trong chuỗi cung ứng logistics, nơi hàng hóa được di chuyển từ điểm xuất phát (nhà máy, kho của nhà sản xuất, nông trại, cảng nhập khẩu…) đến trung tâm phân phối/sản xuất, kho vận hoặc hub trung gian và ngược lại. Trong khi last-mile delivery là quá trình chuyển hàng hóa đến tay người tiêu dùng cuối cùng (ví dụ các dịch vụ giao nhận hàng hóa/đồ ăn của Grab và Shopee).
First-mile được xem là khâu kém hấp dẫn nhất trong chuỗi giá trị nếu như không nói là rất “khoai” do margin bị bóp nghẹt bởi sự phân mảnh của thị trường và đòi hỏi chặt chẽ về quy trình vận hành. 1 ví dụ để làm rõ. Nếu như vận chuyển hành khách như mô hình của Grab không đòi hỏi vận hành phức tạp vì lộ trình di chuyển đơn giản thì vận chuyển hàng xuất khẩu đi từ kho ra cảng làm thủ tục thông quan, nếu chậm giao hàng có thể dẫn tới những khoản đền bù lớn vì tàu sẽ rời cảng theo 1 số khung giờ cố định. Tuy nhiên, có thể nhận thấy đây lại là mảng có tiềm năng tạo lợi thế cạnh tranh và là quả ngọt cho các tay chơi trong ngành nếu giải quyết được các điểm nghẽn và sự thiếu hiệu quả vốn dĩ.
Dù vậy, tại thời điểm đó, sau khi cân nhắc kỹ lưỡng, chúng tôi quyết định không thực hiện dự án. Một trong những lý do chính, nếu chỉ cung cấp mỗi phần mềm quản lý mà không đi kèm hỗ trợ chuyên sâu về vận hành (bài toán lõi để có thể mở rộng ở quy mô lớn của mảng first-mile delivery) thì “nỗi đau” của đối tác chưa thực sự được giải quyết và khả năng nhân rộng để kiếm tiền hầu như không khả thi.
Suy cho cùng, điểm mấu chốt của mô hình SaaS vẫn là nằm ở sản phẩm và khả năng bán hàng. Để có 1 sản phẩm thành công, các nỗi đau của khách hàng phải thật sự được mổ xẻ và giải quyết 1 cách thấu đáo. 5 điểm mà cá nhân tôi thấy mô hình SaaS hấp dẫn đi kèm với 5 rủi ro tiềm ẩn cốt lõi, chi tiết tại đây: https://lnkd.in/gjuXxJvV
